Не пишите в комментарии и отзывы всякую рекламу, она не появится,так как они модерируются.

Добавлен материал про мотострелковый батальон 9.9.18

First commandant of Szczecin

First commandant of SzczecinFirst russian commandant Fedotov and first pole commandant Gortschakov

Komendant Wojenny Szczecina (1945) Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl Skocz do: nawigacji, wyszukiwania Komendant Wojenny Szczecina (1945) – w okresie wojny i okupacji nieprzyjacielskiego terenu, na podstawie przepisów IV Konwencji haskiej (z 18 października 1907), zdobywca terenu wprowadza władzę wojskową w postaci komendantury wojennej, której mogą podlegać lokalne władze cywilne. Komendant wojenny był zobowiązany zarządzać podległym sobie obszarem i znajdującymi się na nim ludźmi (także cywilami) zgodnie z Działem III regulaminu praw i zwyczajów wojny lądowej. Głównym jego zadaniem było zaprowadzenie ładu i porządku na bezpośrednim zapleczu frontu[1]. Do obowiązków komendanta należało zapewnienie bezpieczeństwa ogólnego, sprawnej komunikacji i łączności, zwalczanie szpiegostwa, dywersji i sabotażu. Miał pomagać w zaopatrzeniu ludności w żywność, opał i środki sanitarne oraz w organizowaniu administracji cywilnej (której pozostawał zwierzchnikiem). Pierwsza siedziba główna komendantury mieściła się przy Małopolskiej 15, a ostatecznie została ulokowana w gmachu obecnego Urzędu Miasta. Radziecki Komendant Wojenny Szczecina formalnie objął swoje obowiązki 26 kwietnia 1945. Był nim oficer Armii Radzieckiej, płk. Aleksander Fiedotow. Dowodził on rejonami, których komendy znajdowały się: 1. ulica Stanisława Dubois 8/9 2. ulica Piotra Skargi 19 3. ulica Kaszubska 33 4. ulica Kołłątaja 15[2] 5. Pogodno było obszarem zamkniętym i brak danych o siedzibie komendanta rejonowego[3]. Władza komendanta wojennego Szczecina nie obejmowała całego terytorium tzw. Wielkiego Szczecina, ponieważ zarówno na północy, w Policach i na południu, w Dąbiu, Podjuchach i Zdrojach, działali niezależni komendanci wojenni. Podobnie przedstawiała się sytuacja portu szczecińskiego, który ze względu na swą specyfikę i znaczenie został wydzielony z ogólnych struktur wojskowych[4]. 1 lipca 1945 Kwatera Główna Radzieckich Władz Okupacyjnych w Berlinie powiadomiła prezydenta Piotra Zarembę od decyzji ostatecznego przekazania miasta władzom polskim[5]. Przekazywanie władzy polskim organom administracji wojskowej i cywilnej miało szczególne nasilenie w okresie od 5 lipca do 9 lipca 1945: • 5 lipca 1945 o godz. 18.00 w ówczesnej siedzibie radzieckiego Komendanta Wojennego Szczecina (dzisiaj Urząd Miasta), nastąpiło oficjalne przekazanie władzy administracyjnej w cywilne ręce polskie. Płk. A. Fiedotow formalnie przestał pełnić swoje funkcje - radziecka komendantura wojenna jakoby przestała zarządzać Szczecinem, ale faktycznie władze polskie nie były w pełni suwerenne[6].. • Z 6 lipca na 7 lipca 1945 płk. A. Fiedotow miał przekazać władzę wojskową w Szczecinie Wojsku Polskiemu[7], jednak Piotr Zaremba w swoich zapiskach z 7 lipca stwierdza, że „to jeszcze nie nastąpiło” i przesuwa ten moment na 8 lipca. • Nie później niż 8 lipca 1945 dowódcą garnizonu wojsk radzieckich w Szczecinie został mianowany ppłk. Lebiediew[8]. • 8 lipca 1945 do Szczecina wkroczyły oddziały 16 Brygady Pancernej[9]. Pierwszym dowódcą polskiego garnizonu (nazywany był też pierwszym polskim komendantem wojennym Szczecina) był Wsiewołod Gorczakow[10][11] (mniej prawdopodobne, że mjr Adam Gorczakow[12]). Od 28 kwietnia 1945 był on zastępcą dowódcy ds. liniowych 16 Dnowsko-Łużyckiej Brygady Pancernej, której pododdziały zaczęły wchodzić do Szczecina około 8 lipca 1945[13]. Na podstawie wspomnień Piotra Zaremby przyjmuje się, że pierwsze polskie wojska znalazły się w Szczecinie 8 lipca 1945, i były to pododdziały 16 brygady pancernej[14]. Być może jednak trzon tej wyczerpanej walkami jednostki (po walkach operacji praskiej brygada utraciła ok. 66% stanów i w maju liczyła ok. 400 żołnierzy) znalazł się w Szczecinie dopiero 14 lipca 1945). W Szczecinie brygada odpoczywała i uzupełniała siły (rozkazem z września 1945 miała liczyć ponad 680 żołnierzy „czasu pokoju”) - stała się zaczątkiem polskiego garnizonu w Szczecinie[15]. Ocena okupacji radzieckiej Artykuły Konwencji Haskiej wyraźnie stwierdzały i stwierdzają, że okupant nie ma prawa dopuszczać do rabunków i niszczenia oraz wywożenia mienia (mienia ludności, urządzeń przemysłowych itp.), a wszelkie rekwizycje powinny być przeprowadzane na rozkaz dowództwa i za odpowiednim pokwitowaniem. Art. 55 Konwencji podkreśla, że Państwo okupujące uważać się będzie jedynie za administratora i użytkownika gmachów publicznych, nieruchomości, lasów i rolnych gospodarstw, należących do państwa nieprzyjacielskiego, a znajdujących się w kraju okupowanym. Państwo to powinno ochraniać wartość tych majątków i rządzić nimi zgodnie z zasadami użytkowania. Niestety, dostępne źródła jednoznacznie stwierdzają, że radziecka komendantura wojenna zasad tych nie przestrzegała i większość z nich została złamana. Naruszano prawa ludności cywilnej, planowo wywożono do ZSRR majątek komunalny, prywatny i urządzenia przemysłowe, wiele przy tym niszcząc. Typowe było też bezprawnie darmowe korzystanie, nawet po przejęciu terenów przez administrację polską, z dostaw prądu, wody i gazu. Władze radzieckie nie zlikwidowały także przejawów bandytyzmu i złodziejstwa ze strony oficerów i żołnierzy wojsk okupacyjnych. Wbrew oficjalnej propagandzie tamtego okresu administracja radziecka nie była też przyjazna wobec Polaków i ich administracji. Ponadto „radzieccy” nie wykonywali postanowień konferencji międzynarodowych i opóźniali przekazanie wielu kluczowych obszarów w ręce polskie. To dotyczyło m.in. Polic, ujścia Odry ze Świnoujściem oraz portu w Szczecinie, który w rekach radzieckich pozostawał do maja 1954[16], a dopiero 11 stycznia [[1955] oddano Polsce obszar strefy wolnocłowej[17]. Przypisy

1. Skocz do góry ↑ Białecki, Tadeusz. Pierwsze lata polskiego Szczecina (1949 – 1949). W: Dzieje Szczecina - 1945-1990. T.4. Red. Tadeusz Białecki, Zygmunt Silski. Szczecin: Wyd. 13 Muz, 1998. ISBN 83-908898. s. 52.

2. Skocz do góry ↑ Ogłoszenie niemieckiego Zarządu Miejskiego Szczecina w „Freises Deutchland”, biuletyn niemieckiego Zarządu Miasta z 12 maja 1945r. W: Zaremba, Piotr. Wspomnienia prezydenta Szczecina 1945-1950. Poznań: Wyd. Poznańskie, 1977. s. 110

3. Skocz do góry ↑ Cyt.: Dzielnica Pogodno, gdzie w willach mieściła się kwatera marsz. Konstantego Rokossowskiego oraz zamieszkiwała kadra i żołnierze, stanowiła rejon IV. Wyraźnie odcinał się on od pozostałych, gdyż odgrodzono go szlabanami i stały tu posterunki wartownicze. W: Techman, Ryszard. Armia radziecka w gospodarce morskiej Pomorza Zachodniego w latach 1945 – 1956. [online]. Poznań: 2003. s. 103 – 177. [Przeglądany10 kwietnia 2013]. Dostępny w: Centrum Dialogu PRZEŁOMY. Armia radziecka w gospodarce morskiej Szczecina. Załącznik – plik pdf: http://www.przelomy.muzeum.szczecin.pl/attachments/187_III.pdf.

4. Skocz do góry ↑ tamże.

5. Skocz do góry ↑ Białecki, Tadeusz. Pierwsze lata polskiego Szczecina (1949 – 1949). poz. cyt. s. 57.

6. Skocz do góry ↑ Zaremba, Piotr. Wspomnienia prezydenta Szczecina 1945-1950. Poznań: Wyd. Poznańskie, 1977. s. 66.

7. Skocz do góry ↑ Encyklopedia Szczecina. T.1. Red. Tadeusz Białecki. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2000. ISBN 83-87341-45-2. s. 455.

8. Skocz do góry ↑ Zaremba, Piotr. Wspomnienia prezydenta Szczecina 1945-1950. dz. cyt. s. 67.

9. Skocz do góry ↑ Białecki, Tadeusz. Pierwsze lata polskiego Szczecina (1949 – 1949). poz. cyt. s. 57.

10. Skocz do góry ↑ Karbowski, Andrzej. Pierwszy komendant. „Kurier Szczeciński – Kultura”. 5 lipca 2012. s. 2.

11. Skocz do góry ↑ Wikipedia: mjr Wsiewołod Gorczakow (Гoрчаков). W: 16 Dnowsko-Łużycka Brygada Pancerna

12. Skocz do góry ↑ ...jak podano m.in. w Encyklopedii Szczecina – patrz: Encyklopedia Szczecina. T.1. Red. Tadeusz Białecki. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2000. ISBN 83-87341-45-2. s. 455.

13. Skocz do góry ↑ P. Zaremba zanotował 8.07, że wieczorem zjadł obiad z mjr Gorczakowem i jego oficerami „daleko za miastem”. 9 lipca zanotował: Całe przedpołudnie objazd miasta i urzędów z nowym komendantem wojennym, oficerem polskim w rosyjskim mundurze i polską rogatywką. „Książę Gorczakow – major Virtuti Militari, urodzony w Gdańsku z polskiej matki[...]", a w przypisach: Mjr A. Gorczakow, pierwszy polski komendant wojskowy Szczecina. Dobrze mówił po polsku[...]. W: Zaremba, Piotr. Wspomnienia prezydenta Szczecina 1945-1950. Poznań: Wyd. Poznańskie, 1977. s. 67-68

14. Skocz do góry ↑ Białecki, Tadeusz. Pierwsze lata polskiego Szczecina (1949 – 1949). poz. cyt. s. 57.

15. Skocz do góry ↑ Wikipedia: Początków śladów polskiego garnizonu należy doszukiwać się wraz z wejściem do Szczecina pododdziałów 16 Brygady Pancernej. Nastąpiło to 14 lipca 1945. W: Garnizon Szczecin

16. Skocz do góry ↑ Hutnikiewicz, Alina. Polskie Pomorze Zachodnie. W: Pomorze Zachodnie przez Wieki. Red. Piskorski, Jan, M. Szczecin: Wyd. Zamek Książąt Pomorskich, 1999. ISBN 83-910291-0-7. s. 369 – 378

17. Skocz do góry ↑ Techman, Ryszard. Armia radziecka w gospodarce morskiej Pomorza Zachodniego... dz. cyt.

Bibliografia

• Encyklopedia Szczecina. T.1. Red. Tadeusz Białecki. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2000. ISBN 83-87341-45-2. s. 455.

• Białecki, Tadeusz. Pierwsze lata polskiego Szczecina (1949 – 1949). W: Dzieje Szczecina - 1945-1990. T.4. Red. Tadeusz Białecki, Zygmunt Silski. Szczecin: Wyd. 13 Muz, 1998. ISBN 83-908898. s. 52 - 58.

Zobacz też

• Zarząd Miejski Szczecina (1945 – 1950) • Piotr Zaremba • Leonard Borkowicz

Linki zewnętrzne • Konwencja dotycząca praw i zwyczajów wojny lądowej ( IV konwencja haska ), Haga, 18 października 1907 r. (Dz. U. z 1927r., nr 21, poz. 161 ). W: PCK.org.pl [online]. [Przeglądano 10 kwietnia 2013]. Dostępne: http://www.pck.org.pl/pliki/mph/1907_Haga_-_IV_KH_wojna_ladowa.pdf.

• Załącznik do konwencji: Regulamin dotyczący praw i zwyczajów wojny lądowej ( Regulamin haski z 1907 r. ), Haga, 18 października 1907r. W: PCK.org.pl [online]. [Przeglądano 10 kwietnia 2013]. Dostępne: http://www.pck.org.pl/pliki/mph/1907_Haga_-_IV_KH%20_Regulamin.pdf.

• Techman, Ryszard. Armia radziecka w gospodarce morskiej Pomorza Zachodniego w latach 1945 – 1956 [online]. Poznań: 2003. s. 103 – 177. [Przeglądany10 kwietnia 2013]. Dostępny w: Centrum Dialogu PRZEŁOMY. Armia radziecka w gospodarce morskiej Szczecina. Załącznik – plik pdf: http://www.przelomy.muzeum.szczecin.pl/attachments/187_III.pdf.